Parodija parodije

Piše: Emina KOVAČEVIĆ

Dramaturškinja u postanku, i velika entuzijastica pozorišne kritike (ujedno i potpisnica ovih redova)
uočila je tokom sinoćnje izvedbe da je došlo do greške prilikom navođenja ispravnog naslova
predstave. Naime, natpisi na plakatima i u afišama mogli bi potaknuti publiku da pogrešno pomisli da
je riječ o inscenaciji klasika “Predstava Hamlet u selu Mrduša Donja” hrvatskog dramatičara Ive
Brešana. Međutim, istina je sasvim drugačija. Ova predstava parodira Brešanovu grotesknu
tragikomediju, skoro u onolikoj mjeri u kojoj taj dramski tekst parodira Hamleta.

Prisjetimo se, davne hiljadu devetsto šezdeset i pete Ivo Brešan piše svoju prvu komediju – Predstava
Hamlet u selu Mrduša Donja. Ova parodija Šekspirove univerzalno prepoznatljive tragedije čekala je
šest godina svoju praizvedbu, s obzirom na direktno tematiziranje tada aktuelnog pitanja preraspodjele
moći i najezde primitivnih “prvoboraca” na politički značajne pozicije. Prisjetimo se također da je
Brešan iskoristio malo mjesto u Dalmatinskoj zagori kao vrlo preciznu metonimiju cijele Jugoslavije.
Vremenom je ovaj tekst poprimio epitet jednog od najizvođenijih hrvatskih komada na prostorima
cijele bivše države, i prije i nakon njenog raspada.
Trenutno su u Bosni i Hercegovini žive (simbolično) tri inscenacije ovog teksta – jedna u Narodnom
pozorištu u Sarajevu, druga u Hrvatskom narodnom kazalištu u Mostaru, i treća Narodnog pozorišta
Republike Srpske iz Banja Luke. Sve tri počivaju na Brešanovom geniju i sposobnosti da oslika
fenomen gramzivih primitivaca na pozicijama moći, koji očigledno nadživljava prostornovremenske
odrednice originalnog dramskog teksta. Također su sve, iako su relativno zadržale dramaturšku kičmu
izvornika, opet na izvjestan način parodije parodije, s obzirom da je u svakoj osjetan pomak ka
posljednjem ratu, ali u tri potpuno različite perspektive tri strane koje su u tom ratu međusobno
ratovale. Tako bismo Brešanov tekst postavili u egal sa Šekspirovom tragedijom po aršinu univerzalne
prepoznatljivosti i statusa klasika (na ovim prostorima), te sve tri reinterpretacije posmatrati kao
zasebna djela koja zaslužuju i nove naslove.
U rediteljskoj viziji Nikole Pejakovića, održao se specifikum zagorskog dijalekta. Ipak, indikativno je
da učo, kao jedini školovan čovjek (koji je završio svjetsku književnost) govori čistom ekavicom.
Šimurinu su slali u Zagreb, iako je rat iz kojeg su na pozicije moći izmilili lažni prvoborci onaj rat
1992-95. godine. Prostor u kojem se mještani nalaze nije više prostorija Narodnog fronta, nego velika
vila sa gipsanim konjićima koju je izgradio Puljo. Titule minulog sistema su izbrisane, ali u tolikoj
mjeri da više nije moguće tačno odrediti čime to Bukara upravlja, ako je doba seoskih zadruga davno
prošlo. Isprepletena referencama na savremeni kontekst, i izmjenom kraja koji evocira žrtvovanje
nedužne djece, ova adaptacija je zapravo jedno rupavo, raznobojno i neujednačeno pletivo. Povrh
svega, odnos Joce/Hamleta i Anđe/Ofelije pretrpio je najočitije intervencije, i ostao je deformisan i
nejasan. Nametanje tog upliva savremenog ironično podsjeća na Bukarino urgiranje prepravljanja
Šekspira. Međutim, u većini likova se, uprkos napadnom igrom kostimom i prodirom aluzija na
dnevnu politiku, zadržalo sjeme koje je posijao Brešan, što su glumci jednog od najkvalitetnijih
ansambala u Bosni i Hercegovini itekako iskoristili, i generalno uspješno ostvarili svoje uloge.
Ovaj kratak rezime problema sinoćnje predstave inspirirao je potpisnicu ovih redaka da predloži tačniji
naslov od onog koji je ponuđen u afišama i na plakatima, a to je “Predstava Hamleta u selu Mrduša
Donja Narodnog pozorišta Republike Srpske u režiji Nikole Pejakovića 2019. godine”.

Predstava Hamleta u selu Mrduša Donja

Autor: Ivo Brešan

Reditelj: Nikola Pejaković

Scenograf: Dragana Purković Macan

Kostimograf: Jelena Vidović

Dizajner svjetla: Miljenko Bengez

Kompozitor: Petar Bilbija

Lektori: Milorad Telebak i Nataša Kecman

Asistent reditelja: Dragana Đedović

Inspicijent: Vesna Maksimović

Sufler: Maja Kalaba

Premijera: 28.12.2018.

Uloge:

Željko Erkić

Željko Stjepanović

Ljubiša Savanović

Aleksandar Stojković

Vladimir Đorđević

Slađana Zrnić

Nataša Perić

Danilo Kerkez