Noć u kojoj je ubijen Krleža

Piše: Emina KOVAČEVIĆ

Predstava “Pijana noć 1918.” godine idealno je igralište za mlade kritičare. Nešto takvo nikada nije prikazano na pozorišnim daskama u BiH, možda u regionu ili čak cijelom svijetu. Tekst za izvedbu je adaptacija Svetlane Broz adaptacije Tene Štivičić adaptacije Ive Štivičića memoarskih zapisa Miroslava Krleže. Dakle, ukupno tri dramaturga čiji su napor i trud rezultirali tekstom sa šest početaka i krajem označenim voice-overom informativnog karaktera, koji publiku obavještava šta su gledali i da je to sad gotovo.

Također, predstava se paralelno odvija foajeu, gledalištu, na galeriji, pa čak i jednim malim dijelom i na sceni. Prvi početak predstave je poetski performans tokom kojeg mladi glumac prolazi kroz gužvu u foajeu, sa malim, crvenim, drvenim križom na leđima recitujući stihove Krležine poeme “Plameni vjetar”. Nekih desetak minuta nakon što se publika smjesti u svoja sjedišta, počinje melankolična i nostalgična originalna kompozicija za gitaru i violinu. Violinista sjeda u prvi plan na scenu nad kojom visi jedna crvena grana. Zatim, kada violinista završi sa svojim solom, scenom prošeta glumica recitujući još Krležinih stihova. Već u prvih 20 minuta (računajući onih 10 koliko je publici trebalo da se smjesti) uspostavlja se ključ ove predstave – nekonzistentnost. Paralelno se igraju ozbiljni Krležinu monolozi, histrionsko pijanstvo u birtiji sa elementima slapsticka, tamburaška svirka i poetske etide izraženog patosa. Kad se to sve smiješa, nastaje džumbus koji je nemoguće pratiti i djeluje kao simulacija sovjetske montažne škole filma u pozorištu, s tim da joj nedostaje bilo kakva crvena nit koja bi taj kompot od luka i suhih šljiva učinila smislenim.

Na kraju se sve okonča dvadesetominutnom filozofskom raspravom u realističnom kodu gurnuta u treći plan. Naprosto je fascinantno koliko je različitih stilova i žanrova nakrcano u jednu predstavu. Krleža, neuništivi pisac i intelektualac, sinoć je ubijen na sceni, rediteljevim konfuznim konceptom i dramaturgijom koja počiva na izbjegavanju bilo kakve smislene strukture, ili, da oprostite, ritma.

U taj apsolutni haos zarobljeno je 28 glumaca i muzičara svih generacija, članova ansambla Narodnog pozorišta Tuzla  i studenata glume. Nevjerovatno je koliko su manje-više svi predani, energični i posvećeni svojim zadacima (jer u ovoj predstavi postoje samo funkcije i ideje, a likova simptomatično nema). Nepravedno bi bilo istaći bilo kojeg pojedinca među njima, jer su svi skupa kao kolektiv jedina stvar zbog koje je vrijedilo pogledati ovaj neuređenih košmar koji se ne može ni nazvati predstavom. Ovo je dokaz da ni najsjajniji glumci ne mogu spasiti pozorište i Krležu, ako su ga se dočepali reditelji bez koncepta i nekompetentni dramaturzi.